Merhaba, ben Göğüs Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Volkan Erdoğu.
Bu videoda akciğer kanseri nedir, belirtileri nelerdir, akciğer kanseri kaç evreden oluşur, Evre 1, 2, 3 ve 4 ne anlama gelir, hangi evrede ameliyat yapılabilir, evreye göre 5 yıllık sağkalım oranları nedir ve akciğer kanseri ameliyattan sonra tekrarlar mı? gibi hastaların en sık sorduğu soruları yanıtlayacağım.
Akciğer kanserinin evrelerini anlatırken güncel IASLC 9. TNM akciğer kanseri evreleme sistemini esas alacağım.
Akciğer Kanseri Nedir?
Akciğer kanseri, akciğerde bulunan hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması sonucunda ortaya çıkan kötü huylu bir tümördür.
Akciğer kanseri tek bir hastalık değildir. Temel olarak iki ana gruba ayrılır:
Küçük hücreli dışı akciğer kanseri ve küçük hücreli akciğer kanseri.
Akciğer kanserlerinin büyük çoğunluğunu küçük hücreli dışı akciğer kanserleri oluşturur. Bu grubun en sık görülen alt tipleri adenokarsinom ve skuamöz hücreli karsinomdur.
Küçük hücreli akciğer kanseri ise genellikle daha hızlı ilerleyen ve tedavi yaklaşımı farklı olan bir akciğer kanseri türüdür.
Bu yazıda ve videoda ağırlıklı olarak en sık karşılaştığımız küçük hücreli dışı akciğer kanserinin evrelerini konuşacağız.
Akciğer Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
Akciğer kanseri özellikle erken evrede hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle bazı hastalarda başka bir nedenle çekilen akciğer tomografisinde tesadüfen saptanabilir.
Belirti olduğunda ise uzun süren veya karakter değiştiren öksürük, kanlı balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık ve halsizlik görülebilir.
Ancak bu belirtilerin bulunması mutlaka akciğer kanseri olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde hiçbir şikâyetin olmaması da akciğer kanserini tamamen dışlamaz.
Özellikle risk grubundaki kişilerde erken tanı bu nedenle çok önemlidir.
Akciğer Kanseri Kaç Evredir?
Akciğer kanseri genel olarak 4 ana evreden oluşur: Evre 1, Evre 2, Evre 3 ve Evre 4.
Bu evrelerin kendi içerisinde alt grupları vardır.
Bir hastaya akciğer kanseri tanısı konulduğunda yalnızca “kanser var” demek tedaviyi belirlemek için yeterli değildir.
En önemli sorulardan biri:
“Akciğer kanseri hangi evrede?”
sorusudur.
Çünkü hastalığın evresi hem uygulanacak tedaviyi hem de hastalığın seyri hakkında verebileceğimiz bilgileri önemli ölçüde etkiler.
Akciğer Kanserinde TNM Evrelemesi Nedir?
Akciğer kanserinin evresini belirlemek için dünyada TNM evreleme sistemi kullanılmaktadır.
Bunu hastalar açısından oldukça basit şekilde anlatabiliriz.
TNM sistemi üç soruya cevap arar:
T: Akciğerdeki ana tümör ne kadar büyük ve çevresindeki yapılara ilerlemiş mi?
N: Kanser lenf bezlerine ulaşmış mı?
M: Kanser akciğer dışına çıkarak başka bir organa metastaz yapmış mı?
Bu bilgiler PET-BT, bilgisayarlı tomografi, beyin görüntülemesi ve gerektiğinde EBUS, mediastinoskopi veya diğer yöntemlerle değerlendirilir.
Sonuçta hastalığın Evre 1, 2, 3 veya 4 olduğuna karar verilir.
Günümüzde kullanılan en güncel sistem IASLC 9. TNM evreleme sistemidir.
Evre 1 Akciğer Kanseri Nedir? Yaşam Süresi Ne Kadardır?
Evre 1 akciğer kanseri, hastalığın erken dönemde yakalandığı evredir. Genel olarak tümör akciğerde sınırlıdır ve lenf bezlerine yayılmamıştır.
Akciğer kanserini yakalamak istediğimiz dönem özellikle budur.
Çünkü uygun hastalarda temel tedavi çoğunlukla akciğer kanseri ameliyatıdır ve tedavi başarısı oldukça yüksektir.
Evre 1 kendi içerisinde Evre IA ve Evre IB olarak ayrılır.
IASLC 9. TNM verilerinde ameliyat sonrası kesin patolojik evre üzerinden değerlendirildiğinde 5 yıllık genel sağkalım Evre IA'da yaklaşık %88, Evre IB'de yaklaşık %78'dir.
Bu nedenle erken evrede yakalanan akciğer kanserinin tedavi edilebilirlik şansı oldukça yüksektir.
Evre 2 Akciğer Kanseri Ameliyat Edilir Mi?
Evet. Evre 2 akciğer kanseri hastalarının önemli bir bölümü ameliyat edilebilir.
Evre 2'de tümör daha büyük olabilir veya kanser tümörün yakınındaki bazı lenf bezlerine ulaşmış olabilir.
Ancak cerrahi halen tedavinin en önemli parçalarından biridir.
Evre 2 kendi içerisinde IIA ve IIB olarak ayrılır.
IASLC 9. TNM patolojik evre verilerine göre 5 yıllık genel sağkalım yaklaşık olarak:
Evre IIA'da %68, Evre IIB'de %61'dir.
Evre 2 akciğer kanserinde ameliyat sonrasında patoloji sonucuna ve tümörün özelliklerine göre kemoterapi, immünoterapi veya hedefe yönelik tedaviler gerekebilir.
Dolayısıyla Evre 2, hastalığın ilerlemiş olduğu ancak birçok hastada hâlâ tedavi amacıyla cerrahinin uygulanabildiği bir dönemdir.
Evre 3 Akciğer Kanseri Ameliyat Olur Mu?
Bu, hastaların internette en sık araştırdığı sorulardan biridir.
Cevap:
Bazı Evre 3 akciğer kanserleri ameliyat edilebilir.
“Evre 3 akciğer kanseri ameliyat olmaz” şeklindeki genelleme doğru değildir.
Çünkü Evre 3 tek bir hastalık değildir. IIIA, IIIB ve IIIC olmak üzere farklı gruplara ayrılır ve aynı evredeki hastalar arasında bile önemli farklılıklar olabilir.
Bazı hastalarda doğrudan cerrahi düşünülebilirken, bazı hastalarda önce kemoterapi ve immünoterapi uygulanabilir. Tedaviye iyi cevap veren ve cerrahiye uygun bulunan seçilmiş hastalarda daha sonra ameliyat gündeme gelebilir.
Bazı Evre 3 hastalarda ise cerrahi uygun değildir ve tedavi kemoterapi, immünoterapi ve radyoterapi gibi yöntemlerle planlanır.
IASLC 9. TNM patolojik evre verilerine göre 5 yıllık genel sağkalım yaklaşık olarak:
Evre IIIA'da %50,
Evre IIIB'de %35,
Evre IIIC'de %21'dir.
Bu nedenle Evre 3 akciğer kanseri hastasının mümkünse multidisipliner bir ekip tarafından değerlendirilmesi son derece önemlidir.
Evre 4 Akciğer Kanseri Nedir?
Evre 4 akciğer kanseri, hastalığın akciğer dışına yayıldığı yani metastaz yaptığı evredir.
Metastaz beyin, kemik, karaciğer, böbreküstü bezi veya başka bölgelerde ortaya çıkabilir.
Ancak her Evre 4 akciğer kanseri aynı değildir.
Örneğin yalnızca tek bir uzak metastazı bulunan bir hastayla birçok organda yaygın metastazı bulunan hastanın hastalığının seyri ve tedavi seçenekleri farklı olabilir.
Özellikle oligometastatik, yani sınırlı metastazı bulunan seçilmiş hastalarda sistemik tedavinin yanında cerrahi veya stereotaktik radyoterapi gibi lokal tedaviler de düşünülebilir.
Ayrıca günümüzde ileri evre akciğer kanserinde tümörün moleküler ve genetik özellikleri büyük önem taşımaktadır.
Hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi, uygun hastalarda tedavi sonuçlarını geçmiş yıllara göre önemli ölçüde değiştirmiştir.
Bu nedenle Evre 4 bir hastaya yalnızca evresine bakarak kesin bir yaşam süresi vermek doğru değildir.
Akciğer Kanserinde 5 Yıllık Sağkalım Ne Demektir?
Burada çok sık yapılan bir yanlış anlaşılmayı düzeltmek gerekir.
5 yıllık sağkalım, hastanın yalnızca 5 yıl yaşayacağı anlamına gelmez.
Örneğin Evre IA için 5 yıllık genel sağkalımın yaklaşık %88 olması, aynı özellikteki geniş bir hasta grubunun istatistiksel sonucunu ifade eder.
Bu oranlar tek bir kişinin ne kadar yaşayacağını kesin olarak söylemez.
Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, tümörün tipi, lenf bezlerinin durumu, tümörün moleküler özellikleri, uygulanan tedavi ve tedaviye verdiği cevap sonucu değiştirebilir.
Bu nedenle şunu özellikle vurgulamak gerekir:
Akciğer kanserinde evre çok önemlidir ancak evre kişinin kaderi değildir.
Akciğer Kanseri Ameliyattan Sonra Tekrarlar Mı?
Evet. Akciğer kanseri ameliyatla tamamen çıkarılmış olsa bile ilerleyen dönemde tekrar ortaya çıkabilir. Buna nüks veya hastalığın tekrarlaması diyoruz.
Genel olarak akciğer kanserinin evresi yükseldikçe hastalığın tekrar etme riski de artar.
Ancak güncel IASLC 9. TNM sistemi her evre için standart bir “nüks yüzdesi” vermemektedir.
Bu nedenle “Evre 1'in nüks oranı kesin olarak şu, Evre 2'nin bu” şeklinde rakam vermek doğru olmaz.
Nüks riskini hastalığın evresinin yanında lenf bezlerinin durumu, tümörün biyolojik özellikleri, ameliyatın sonucu, patolojik bulgular ve ameliyat sonrasında uygulanan tedaviler de etkiler.
Bu nedenle akciğer kanseri ameliyatı geçiren hastaların ameliyat sonrasında düzenli olarak takip edilmesi gerekir.
Akciğer Kanserinde Evre Neden Önemlidir?
Akciğer kanserinin evresi bize üç önemli konuda yol gösterir:
Hastalığın ne kadar yayıldığını, hangi tedavilerin uygulanabileceğini ve hastalığın beklenen seyri hakkında istatistiksel bilgiyi.
Ancak modern akciğer kanseri tedavisinde artık yalnızca evreye bakmıyoruz.
Aynı zamanda tümörün patolojik tipi ve moleküler özelliklerini de değerlendiriyoruz.
Yani günümüzde doğru tedaviyi belirlemek için iki önemli soruya cevap vermemiz gerekiyor:
“Hastalık hangi evrede?”
ve
“Bu nasıl bir tümör?”
Sonuç: Akciğer Kanserinde Erken Tanı ve Doğru Evreleme
Akciğer kanseri tanısı konulduğunda yalnızca “Kanser var mı?” diye sormak yeterli değildir.
Mutlaka:
“Akciğer kanseri hangi evrede?”
sorusunun da cevabını bilmek gerekir.
Evre 1'de tedavi başarısı oldukça yüksektir ve cerrahi çoğunlukla ön plandadır.
Evre 2'de cerrahi yine tedavinin önemli bir parçasıdır ancak ek tedavilere ihtiyaç duyulabilir.
Evre 3'te her hasta ayrı değerlendirilmelidir. Bazı Evre 3 hastalar ameliyat edilebilir.
Evre 4'te ise hastalığın yaygınlığının yanında tümörün moleküler özellikleri ve tedaviye verdiği cevap giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
Son olarak iki mesajı özellikle vurgulamak istiyorum:
Akciğer kanserinde erken tanı hayat kurtarır.
Ve:
Doğru evreleme, doğru tedavinin anahtarıdır.